عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى

192

مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )

چه كه اثر هر دو در جسم شناور متحد مىباشد به اين عمل وزن مس معيّن شد ثانيا وزنه‌ها را برداشته مس را ز قعر ظرف كه در آبست با ريسمانى مىآويزيم بواسطهء اثر پوسهء مايع بالضروره نقطهء نشانه از سطح آب بالاتر خواهد ايستاد باز آن‌قدر سنك وزنه توى ظرف قرار مىدهيم كه دوباره نقطهء نشانه با سطح آب مساوى باشد فرض مىكنيم كه مقدار آن سنكها يك‌صد و بيست مثقال شد با اين عمل ثانوى وزن آب مساوى الحجم مس نيز مشخص گرديد پس خارج قسمت عدد اوّل بر ثانى كه 8 ، 8 است وزن مخصوص مس خواهد بود و وزن مخصوص ساير موادّ را نيز بقانون ارشميدس معيّن نموده و در كتب مفصلهء فيزيك ضبط كرده‌اند و در اينجا از ذكر آنها صرف‌نظر نمود « 3 » از آنچه سبق ذكر يافت دانسته شد كه پوسهء مايعات را در موقع ترازو استعمال توان كرد عجب‌تر آنكه اين ناموس بديع را در استكشاف و استعلام مقادير فلزات در اجسام و اوانى مركبه نيز به كار مىبرند چنانچه ارشميدس تقلب زرگر را در ساختن تاج طلاى ( هيرون ( Hieron ) پادشاه ( سيراقوسه ) با قاعدهء پوسه معين كرد *

--> ( 3 ) جدول وزن مخصوص اجسام نسبت باب مقطر چهار درجه كه موافق قانون ارشميدس تعيين كرده‌اند جامدات 1 طلاى سفيد 50 ، 21 قلع 29 ، 7 فولاد 81 ، 7 رخام 70 ، 2 ذغال سنك 30 ، 1 چوب صنوبر 66 ، 0 چوب پنبه 24 ، 0 مرمر سفيد 87 ، 1 2 طلاى زرد 36 ، 19 نقره 47 ، 10 آهن 80 ، 7 گوگرد 00 ، 2 موم عسل 97 ، 0 چوب سفيدار 38 ، 0 يخ 93 ، 0 مرمر متعارفى 84 ، 2 3 سرب 35 ، 11 مس 80 ، 8 الماس 50 ، 3 فوسفر 83 ، 1 روى 19 ، 7 چوب نارون 80 ، 0 مرجان 68 ، 2 يد 95 ، 4 مايعات 1 زيبق 60 ، 13 اطرسولفوريك 71 ، 0 جوهر نمك 21 ، 1 روغن زيتون 91 ، 0 2 آب مقطر 00 ، 1 آلكول 80 ، 0 شراب 99 ، 0 شير 03 ، 1 3 آب دريا 03 ، 1 جوهر گوگرد 84 ، 1 روغن طربانطين 87 ، 0 خون 05 ، 1 اجسام بخارى 1 هوا 0013 ، 0 ازت 0012 ، 0 2 آسيد كاربونيك 0020 ، 0 كاز چراغ 0007 ، 0 3 اكسيژن 0014 ، 0 هيدرژن 00009 ، 0 ولى غالبا وزن مخصوص اجسام بخارى را به وزن هوا نسبت مىدهند ابن المؤلف ( نصر اللّه )